این راهنما دربارهٔ بیلیارد نیست؛ دربارهٔ خواندن جدولهاست. همان مهارتی که به کارت میآید تا این جدول — و هر جدول مشابه دیگری — را درست بخوانی و در صورت لزوم ردش کنی.
۱. رتبه و امتیاز را جدا کن
امتیاز مقیاس پیوسته است و رتبه مقیاس ترتیبی. رتبهٔ یک و دو همیشه یک پله فاصله دارند، چه اختلاف امتیازشان صدم باشد چه یک واحد. یعنی رتبه ذاتاً بزرگنمایی میکند. برای قضاوت همیشه به امتیاز نگاه کن و رتبه را فقط برای مرتب کردن به کار ببر.
۲. شکل پروفایل را ببین
دو برند با امتیاز یکسان میتوانند کاملاً متفاوت باشند: یکی در همهٔ ستونها متوسط و دیگری در دو ستون عالی و در دو ستون ضعیف. فاصلهٔ بالاترین و پایینترین ستون سادهترین معیار است — زیر یک واحد یعنی یکدست، بالای دو واحد یعنی بهشدت قلهدار.
۳. پایینترین ستون را جدی بگیر
میانگین وزنی فرض میکند ضعف در یک معیار با قدرت در معیار دیگر جبران میشود. برای بعضی معیارها این درست نیست: اگر فیزیک میز واقعاً بد باشد، هیچ مقدار بونوس آن را برای یک بازیکن جبران نمیکند. به همین دلیل در هر پروندهٔ برند، پایینترین ستون جداگانه در بخش نقاط ضعف نوشته میشود.
۴. مرز اختلاف معنادار
امتیازها ارزیابی انسانیاند و دقتی محدود دارند. اختلاف ۷٫۲ و ۷٫۱ یعنی «تقریباً برابر»؛ اگر همان ارزیابی دوباره انجام شود ممکن است جایشان عوض شود. قاعدهٔ سرانگشتی: اختلاف کمتر از نیم واحد در مقیاس ده را تعیینکننده نگیر.
۵. چکلیست ارزیابی یک رتبهبندی
- آیا معیارها فهرست شدهاند؟بدون فهرست معیار، «امتیاز کلی» فقط یک عدد بیمبناست.
- آیا وزن هر معیار منتشر شده؟و آیا جمعشان صد است؟ نبود وزن یعنی نتیجه غیرقابل بازتولید است.
- آیا امتیاز تفکیکی هر گزینه دیده میشود؟بدون تفکیک، نمیتوانی بفهمی عدد نهایی از کجا آمده.
- آیا میتوانی محاسبه را تکرار کنی؟ضرب و جمع ساده باید به همان عدد برسد. اگر نرسید، ایراد را نشان بده.
- آیا رابطهٔ درآمدی اعلام شده؟درآمد از لینک خروجی مشکل نیست؛ پنهان کردنش مشکل است.
- آیا تاریخ بازبینی روی صفحه هست؟بدون تاریخ نمیدانی داده تازه است یا دو سال پیش نوشته شده.
- آیا دادههای تأییدنشده مشخص شدهاند؟خانهٔ خالی صادقانهتر از عدد بیمنبع است.
پرسشهای رایج
اگر یک فهرست فرمولش را منتشر نکرده باشد؟
آن فهرست غیرقابل بررسی است و نباید مبنای تصمیم باشد، هرچند ممکن است درست هم باشد.
چند گزینه را با هم مقایسه کنم؟
حداکثر سه. بعد از سه گزینه، تفاوتهای ریز گم میشوند و تصمیم به تعویق میافتد.
اختلاف چقدر معنادار است؟
در مقیاس ده، حدود نیم واحد. کمتر از آن در حد دقت این نوع ارزیابی نیست.
اگر با یک وزن مخالف باشم؟
جدول را بر اساس ستون مورد نظر خودت مرتب کن؛ نتیجه برای تو معتبرتر از ترتیب پیشفرض است.
آخرین بازبینی: